SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA ÁNH NẮNG ĐẾN LÀN DA

1. Tác hại của nắng trên da:

 

Ánh nắng mặt trời bao gồm các tia thấy được (ánh sáng trắng) và các tia không thấy được (tia cực tím và tia hồng ngoại).

Các tia cực tím (UVA, UVB, UVC) luôn chiếu rọi vào da và gây nên những tác hại nhất định.

UVA (tia cực tím dải A = Ultra Violet bande A), có bước sóng 320 – 400 nm (1 nanomel = 10 – 9 m), có thể xuyên qua thủy tinh và thạch anh và xuyên da đến lớp bì, nên làm cháy phỏng, nám da, hủy hoại tế bào da khi phơi nắng lâu, thậm chí tăng nguy cơ ung thư da.

UVB có bước sóng 290 – 320 nm có thể xuyên qua thạch anh nhưng bị thủy tinh ngăn chặn và phần lớn bị lớp biểu bì hấp thụ hết: gây rám nắng da, sạm da.

UVC có bước sóng 180 – 290 nm bị tầng khí quyển của trái đất ngăn cản nên không tác hại cho da.

Các tia hồng ngoại (với bước sóng 800 – 3000 nm) và các tia sáng thấy được, với bước sóng 400 – 800 nm (đỏ, cam, vàng, lục, xanh, chàm, tím của ánh sáng trắng) gây nóng và có thể xuyên qua các lớp biểu bì, thượng bì đến hạ bì để hại da.

Nếu ta phơi nắng ở bãi biển (có nhiều tia cực tím) một ngày da sẽ bị hại thấy rõ: phỏng nắng, tối về cảm thấy nóng rát, vài ngày sau càng đau rát hơn và 4 – 5 ngày sau thì da bị bong lột ra.

Nhưng thực ra tác hại của tia nắng có tính cách cộng dồn, nghĩa là nay ta phơi nắng bị hại một ít, mai lại phơi nắng một ít nữa, mốt một ít nữa… thì mức độ bị hại tuy không thấy được, nhưng dần dần sẽ cộng dồn lại, nhiều năm mới thấy lộ ra tác hại: nám, những đốm đen nâu,  da bị mất tính đàn hồi, chùng, nhăn nheo… và nhất là ung thư da.

Da tay và da mặt là hai vùng lộ ra ánh nắng nhiều nhất nên thấy rõ các dấu hiệu lão hóa sớm nhất.

2. Cơ chế tự bảo vệ của cơ thể:

Dĩ nhiên cơ thể cũng có những khả năng tự bảo vệ chống lại ánh nắng. Hệ thống lông che chắn và mồ hôi chứa một chất lọc tự nhiên: acid urocanic có tác dụng cản nắng.

Lớp tế bào sừng của biểu bì bị nắng nhiều sẽ dày lên và lớp tế bào hạt có thể sinh ra hắc tố (melanin) để cản nắng.

Sự dày sừng sẽ làm cho bít lỗ tiết bã nhờn làm sinh mụn, còn hắc tố nhiều thì đen da!…

Khả năng tự bảo vệ này thay đổi tùy theo yếu tố di truyền và chế độ ăn uống của mỗi người.

Người có da màu, nhiều hắc tố thì cản nắng tốt hơn da trắng. Ăn uống nhiều rau quả tươi (đủ vitamin) thì tạo được nhiều sắc tố da (carotenoid) và acid urocanic cản nắng.

Dù có nhiều khả năng tự bảo vệ, nhưng nếu bạn phơi nắng tự do, phơi nắng quá nhiều, thường xuyên thì tế bào da cũng bị phá hủy vì sự cộng dồn tác hại nói trên.

Tác hại của nắng, nhất là của các tia cực tím, thường phá hủy ở mức ảnh hưởng đến cấu trúc di truyền, nghĩa là tác hại đến chuỗi DNA của nhân tế bào.

Những người hay tắm nắng, nơi có nắng nhiều và nơi lộ ra nắng nhiều hay thấy tần suất u hắc tố (hình thức thường gặp của ung thư da) tăng lên rõ rệt, các vùng thường bị của cơ thể là ở mắt, cổ, tay và ở lưng mình đàn ông cũng như ở đùi của phụ nữ.

3 Cách bảo vệ da chống nắng:

Chúng ta nên có ý thức tránh nắng như sau:

  • Đội nón mũ rộng vành khi ra khỏi nhà, che dù, che mặt, mang găng tay, mang vớ da, mặc quần áo che kín da, luôn là những biện pháp có ích để hạn chế sự lão hóa da và các bệnh da, nhất là ung thư da.
  • Chọn giờ lao động ngoài trời thích hợp để tránh bị cảm nắng (trúng nắng) ở giờ cao điểm nắng.
  • Hạn chế ra đường trong khoảng từ 10 – 15 giờ.
  • Bôi kem chống nắng mỗi khi ra đường. Kem và dầu chống nắng có thể làm tăng khả năng chống nắng của da lên vài chục lần thông qua chỉ số chống nắng SPF. Trên mỗi nhãn hiệu sản phẩm chống nắng (Sun Oil, Sun Block, Suntan, Aniisolar…, hoặc trên nhãn có ghi: “Anti UVA + UVB”…).
  • Nếu tắm biển, nên đội nón mũ cả lúc tắm dưới nước, mỗi lần xuống biển chỉ nên 30 phút, nên ngồi dưới dù che chứ không nên phơi trần dưới nắng biển.
  • Những người có vết sậm màu, nhiều nốt ruồi hoặc người dễ nhạy cảm với nắng (ra nắng vài chục phút là da dễ bị đỏ ửng…) thì không nên phơi nắng, không nên tắm biển vì dễ có nguy cơ ung thư da.
  • Tăng cường bảo vệ da, bằng cách ăn đủ lượng rau quả hàng ngày, tối thiểu 500g (gồm 200g rau lá các loại + 100g củ quả non có màu đỏ, vàng cam và 200g quả chín tươi), đủ protein (200g thịt, cá, trứng, đậu, mè) và các chất béo cần thiết (tối thiểu 1 muỗng canh dầu và 1 muỗng mỡ/ngày) và uống đủ nước.

_Sưu tầm_

Những bài viết khác